‘Καλύτερη πόλη, καλύτερη ζωή’
Προσαρμόζοντας τις πόλεις για την κλιματική ανθεκτικότητα

Οι παγκόσμιες ημέρες είναι πάντα μια ευκαιρία για την ενημέρωση και κινητοποίηση των πολιτών και των πολιτικών αρχών για σημαντικά  ζητήματα. Έτσι, στο πλαίσιο του προγράμματος του ΟΗΕ για τους ανθρώπινους οικισμούς (UN Habitat) και της Νέας Αστικής Ατζέντας (New Urban Agenda), η  σημερινή Παγκόσμια Ημέρα των Πόλεων (World Cities Day), κορυφώνει και ολοκληρώνει τις δράσεις του  εφετινού ‘’Αστικού Οκτώβρη’’, έχοντας στόχο  να προκαλέσει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας για τις πόλεις στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της κλιματικής κρίσης/αλλαγής. Με κύριο σύνθημα ‘’Καλύτερη πόλη, καλύτερη ζωή’’  και ειδικό θέμα ‘’Προσαρμόζοντας τις πόλεις για την κλιματική ανθεκτικότητα’’ προωθούνται δράσεις για ένα καλύτερο αστικό μέλλον.

Με αφορμή την σημερινή ημέρα το ΙΚΙ θεωρεί σκόπιμο να  ευαισθητοποιήσει το κοινό των νησιών μας για τα προβλήματα και τις προοπτικές των πόλεων - μικρών και μεγάλων- προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της αστικής ανάπτυξης.

Την εβδομάδα που πέρασε έληξε η φετινή Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας 2021, με θέμα «Υγιείς και Ασφαλείς με τη Βιώσιμη Κινητικότητα». Ο θεσμός αυτός, που είναι ο σημαντικότερος της ΕΕ για την προώθηση της Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης, συμπληρώνει εφέτος τα 20 χρόνια του.

Επί της ουσίας, δεν έχουμε να προσθέσουμε τίποτα σε όσα επισημαίναμε με μηνύματά μας το 2019 (αλλά και το μακρινό 2004 και το 2006 !..) για το θέμα των μετακινήσεων στις πόλεις. Λύση υπάρχει και δεν είναι μονοδιάστατη, είναι πολυπαραμετρική. Αλλά γι’ αυτό χρειάζεται θέληση, επιμονή συνέχεια, συνέπεια και ανάληψη ευθύνης εκ μέρους των τοπικών αρχών για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των φορέων και της κοινωνίας των πολιτών. Στα νησιά μας, το Αργοστόλι και το Ληξούρι -και όχι μόνο- όφειλαν και οφείλουν να συμμετέχουν ενεργά σε τέτοιες πρωτοβουλίες και δράσεις…

Η αφθονία των λόγων και η ένδεια των πράξεων

Για μια ακόμα φορά, με αφορμή την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος, είμαστε υποχρεωμένοι να ενώσουμε τη φωνή μας –όσο μικρή κι αν είναι- με το πανελλήνιο και διεθνές περιβαλλοντικό κίνημα. Είναι υποχρέωση και ταυτόχρονα δικαίωμα τόσο των κοινωνικών φορέων όσων και των ενεργών πολιτών.

Για μια ακόμα φορά θα ακούσουμε τους ηγέτες των ισχυρών χωρών του πλανήτη να σκορπούν υποσχέσεις τις οποίες πιθανότατα δεν θα τηρήσουν. Κυριαρχεί η αφθονία των λόγων και η ένδεια των πράξεων σε ό,τι αφορά στην προστασία και διαχείριση του περιβάλλοντος. Ακούμε τους κάθε είδους αρμόδιους να μιλούν για ολιστικά, αειφόρα, βιώσιμα, ανθεκτικά σχέδια. Ωστόσο, μόνο με την αλλαγή στους όρους και στις ονομασίες δεν αλλάζει η κλιματική και περιβαλλοντική πραγματικότητα.

Τα προβλήματα των μουσείων στην Κεφαλονιά

Οι διεθνείς ημέρες όπως αυτή των μουσείων είναι αφορμή για σοβαρό προβληματισμό και λιγότερο για κάποιες εορταστικές εκδηλώσεις. Αυτό ισχύει τόσο για τη χώρα μας  όσο και για τα νησιά μας

Στα καλά νέα πρέπει να καταχωρίσουμε  το σημαντικό γεγονός που είναι  η έναρξη της διαδικασίας για τη δημιουργία του Μουσείου Γεράσιμου Σκλάβου που έγινε δυνατή χάρις στην ευγενή  δωρεά της οικογένειας Σκλάβου και στην παραχώρηση από το Δήμο Αργοστολίου του διατηρητέου πρώην κτηρίου της τράπεζας της Ελλάδος στο Αργοστόλι. Είναι μια ελπιδοφόρα κίνηση που πρέπει να φτάσει σε αίσιο τέρμα.  Και ακόμη, να συνεχιστεί με άλλες παρόμοιες πρωτοβουλίες.

Από την άλλη πλευρά πρέπει να αναλογιστούμε τα υπάρχοντα σοβαρά προβλήματα σχετικά με τα μουσεία και γενικότερα τα κτήρια πολιτισμού στον τόπο μας για τα οποία δεν μπορεί να είμαστε υπερήφανοι.

Αναφέρουμε τρία κραυγαλέα παραδείγματα: 

Η απώλεια του Αγγελοδιονύση Δεμπόνου δεν μπορούσε παρά να είναι μια  θλιβερή είδηση για όλους ανεξαιρέτως τους συμπατριώτες και συμπατριώτισσες μας. Γιατί η Κεφαλονιά έχασε ένα σπουδαίο αυτοδίδακτο ιστορικό ερευνητή που ερεύνησε και μελέτησε τον τόπο και τους ανθρώπους του, στη διάρκεια μιας μακράς χρονικής διαδρομής. Και το έκανε με το γνωστό του πάθος τόσο στον γραπτό όσο και στον προφορικό του λόγο.   

Προσωπικά, γνώρισα τον Αγγελοδιονύση ως πνευματικό άνθρωπο  (γιατί ως άψογο επαγγελματία τον γνωρίζαμε όλοι στο Αργοστόλι από μικρά παιδιά) αμέσως μετά την μεταπολίτευση, το 1975, με αφορμή εκδηλώσεις που διοργάνωνε στην Κοραλλένιο βιβλιοθήκη ο Μαρίνος Κοσμετάτος. Μια γνωριμία που συνεχίστηκε για περίπου μισό αιώνα και κατά την οποία, μέσα από διάφορες θέσεις, είχα την τύχη μιας καρποφόρας συνεργασίας μαζί του για το νησί μας. Ήταν πάντοτε παρών σε κάθε πρόσκληση και πρόθυμος να δώσει την πνευματική προσφορά του. Όπως, για παράδειγμα στις εκδηλώσεις για το πρώτο Πρόγραμμα προστασίας και ανάδειξης για τον Εθνικό Δρυμό Αίνου, το Ιόνιο Πέλαγος κ.α.   

Μήνυμα με αφορμή την 30η επέτειο των γενεθλίων
του Ιδρύματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης
Δώρα Μαρκάτου, Ευρυδίκη Λειβαδά, Ηλίας Τουμασάτος, Επίτιμα Μέλη του ΙΚΙ

Σήμερα 4 Μαρτίου 2021 συμπληρώνονται 30 χρόνια από τη σύσταση του Ιδρύματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης (ΙΚΙ) που έγινε με τη δημοσίευση του σχετικού ΦΕΚ στις 4 Μαρτίου 1991.

Στην τριακονταετή διαδρομή του, το ΙΚΙ πραγματοποίησε πολλές και διάφορες δράσεις στρατεύοντας όλες του τις δυνάμεις για τη επίτευξη των στόχων της προστασίας του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος,  της  ισόρροπης  ανάπτυξης και της προαγωγής και αναβάθμισης του πολιτισμού στα νησιά μας.

Μέσα στο 2021 θα καταβληθεί προσπάθεια να εκδοθεί ένα μικρό λεύκωμα που θα καταγράφει τις σπουδαιότερες φάσεις της πορείας  του ΙΚΙ το οποίο θα σταλεί στους   φορείς και θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος ώστε να έχει πρόσβαση κάθε ενδιαφερόμενος. Το  έντυπο  θα  περιέχει  και  ανέκδοτο κυρίως φωτογραφικό υλικό,  δείγμα το οποίου παραθέτουμε στο τέλος του παρόντος (από την επίσκεψη και περιοδεία της  Νίκης Γουλανδρή στην Κεφαλονιά το  καλοκαίρι του 1993)

Το Ίδρυμα Κεφαλονιάς και Ιθάκης (ΙΚΙ) με τη συνεργασία της κας Δώρας Μαρκάτου, Ιστορικού Τέχνης, τ. Αναπληρώτριας Καθηγήτριας του Παν. Ιωαννίνων, Εφόρου του Κοργιαλενείου Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Αργοστολίου, έχει αναλάβει πρωτοβουλία ενημέρωσης και συλλογής υπογραφών για τη διάσωση και αποκατάσταση του κτηρίου του Αρχαιολογικού Μουσείου Αργοστολίου. Το κτήριο, όταν αποκατασταθεί, είτε ως μουσείο είτε γενικά ως κτήριο πολιτιστικής χρήσης θα μπορεί να στεγάσει πληθώρα εκθέσεων και άλλων δραστηριοτήτων, ενώ η εξοικονόμηση των πιστώσεων θα επιτρέψει την ανέγερση νέας μουσειακής στέγης σε άλλο υπάρχοντα δημόσιο χώρο στην πόλη.

Αποχαιρετισμός σε έναν ευπατρίδη της Κεφαλονιάς

Ο αγαπητός σε όλους συμπολίτης μας Γεράσιμος Σταματάτος έφυγε σήμερα για το τελευταίο του ταξίδι αφού έζησε και έδρασε πάνω από ένα ολόκληρο αιώνα !. Μια περίοδο διαρκείας τεσσάρων σχεδόν γενεών… Μια ολόκληρη ζωή γεμάτη από κοινωνική και πνευματική προσφορά στην ιδιαίτερη πατρίδα του.

Διατήρησε την πνευματική του διαύγεια μέχρι τέλους και επέδειξε αξιοθαύμαστη υπομονή, καρτερία και στωικότητα καθ’ όλη τη διάρκεια της τελευταίας περιπέτειας της υγείας που έμελλε να είναι μοιραία.

Υπήρξε πραγματικά ένας ευπατρίδης του νησιών μας με την έννοια της πνευματικής καλλιέργειας και της ανιδιοτελούς διαχρονικής προσφοράς στον τόπο του. Μια ξεχωριστή φυσιογνωμία, από εκείνες που αφήνουν ευδιάκριτο το αποτύπωμά τους στην κοινωνία μας.

Ο Γεράσιμος Σταματάτος ήταν ένας κυριολεκτικά ‘εγγράμματος άνθρωπος’ κατά την έκφραση του Αντώνη Τρίτση, ο οποίος σημειωτέον, ως υπουργός παιδείας και θρησκευμάτων, τον είχε «διορίσει» άτυπο πλην ουσιαστικό σύμβουλό του στα εκκλησιαστικά θέματα.

Αλλά και η Νίκη Γουλανδρή στο ταξίδι της στην Κεφαλονιά το 1993, για θέματα του ΙΚΙ, γοητεύθηκε από την ευγένεια, την καλλιέργεια και τις γνώσεις του Γεράσιμου. Δεν τον ξέχασε ποτέ και διαρκώς ρωτούσε από την Αθήνα πως είναι και τι κάνει.