‘Καλύτερη πόλη, καλύτερη ζωή’
Προσαρμόζοντας τις πόλεις για την κλιματική ανθεκτικότητα

Οι παγκόσμιες ημέρες είναι πάντα μια ευκαιρία για την ενημέρωση και κινητοποίηση των πολιτών και των πολιτικών αρχών για σημαντικά  ζητήματα. Έτσι, στο πλαίσιο του προγράμματος του ΟΗΕ για τους ανθρώπινους οικισμούς (UN Habitat) και της Νέας Αστικής Ατζέντας (New Urban Agenda), η  σημερινή Παγκόσμια Ημέρα των Πόλεων (World Cities Day), κορυφώνει και ολοκληρώνει τις δράσεις του  εφετινού ‘’Αστικού Οκτώβρη’’, έχοντας στόχο  να προκαλέσει το ενδιαφέρον της διεθνούς κοινότητας για τις πόλεις στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της κλιματικής κρίσης/αλλαγής. Με κύριο σύνθημα ‘’Καλύτερη πόλη, καλύτερη ζωή’’  και ειδικό θέμα ‘’Προσαρμόζοντας τις πόλεις για την κλιματική ανθεκτικότητα’’ προωθούνται δράσεις για ένα καλύτερο αστικό μέλλον.

Με αφορμή την σημερινή ημέρα το ΙΚΙ θεωρεί σκόπιμο να  ευαισθητοποιήσει το κοινό των νησιών μας για τα προβλήματα και τις προοπτικές των πόλεων - μικρών και μεγάλων- προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της αστικής ανάπτυξης.

Την εβδομάδα που πέρασε έληξε η φετινή Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Κινητικότητας 2021, με θέμα «Υγιείς και Ασφαλείς με τη Βιώσιμη Κινητικότητα». Ο θεσμός αυτός, που είναι ο σημαντικότερος της ΕΕ για την προώθηση της Βιώσιμης Αστικής Ανάπτυξης, συμπληρώνει εφέτος τα 20 χρόνια του.

Επί της ουσίας, δεν έχουμε να προσθέσουμε τίποτα σε όσα επισημαίναμε με μηνύματά μας το 2019 (αλλά και το μακρινό 2004 και το 2006 !..) για το θέμα των μετακινήσεων στις πόλεις. Λύση υπάρχει και δεν είναι μονοδιάστατη, είναι πολυπαραμετρική. Αλλά γι’ αυτό χρειάζεται θέληση, επιμονή συνέχεια, συνέπεια και ανάληψη ευθύνης εκ μέρους των τοπικών αρχών για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των φορέων και της κοινωνίας των πολιτών. Στα νησιά μας, το Αργοστόλι και το Ληξούρι -και όχι μόνο- όφειλαν και οφείλουν να συμμετέχουν ενεργά σε τέτοιες πρωτοβουλίες και δράσεις…

Η αφθονία των λόγων και η ένδεια των πράξεων

Για μια ακόμα φορά, με αφορμή την παγκόσμια ημέρα περιβάλλοντος, είμαστε υποχρεωμένοι να ενώσουμε τη φωνή μας –όσο μικρή κι αν είναι- με το πανελλήνιο και διεθνές περιβαλλοντικό κίνημα. Είναι υποχρέωση και ταυτόχρονα δικαίωμα τόσο των κοινωνικών φορέων όσων και των ενεργών πολιτών.

Για μια ακόμα φορά θα ακούσουμε τους ηγέτες των ισχυρών χωρών του πλανήτη να σκορπούν υποσχέσεις τις οποίες πιθανότατα δεν θα τηρήσουν. Κυριαρχεί η αφθονία των λόγων και η ένδεια των πράξεων σε ό,τι αφορά στην προστασία και διαχείριση του περιβάλλοντος. Ακούμε τους κάθε είδους αρμόδιους να μιλούν για ολιστικά, αειφόρα, βιώσιμα, ανθεκτικά σχέδια. Ωστόσο, μόνο με την αλλαγή στους όρους και στις ονομασίες δεν αλλάζει η κλιματική και περιβαλλοντική πραγματικότητα.

Τα προβλήματα των μουσείων στην Κεφαλονιά

Οι διεθνείς ημέρες όπως αυτή των μουσείων είναι αφορμή για σοβαρό προβληματισμό και λιγότερο για κάποιες εορταστικές εκδηλώσεις. Αυτό ισχύει τόσο για τη χώρα μας  όσο και για τα νησιά μας

Στα καλά νέα πρέπει να καταχωρίσουμε  το σημαντικό γεγονός που είναι  η έναρξη της διαδικασίας για τη δημιουργία του Μουσείου Γεράσιμου Σκλάβου που έγινε δυνατή χάρις στην ευγενή  δωρεά της οικογένειας Σκλάβου και στην παραχώρηση από το Δήμο Αργοστολίου του διατηρητέου πρώην κτηρίου της τράπεζας της Ελλάδος στο Αργοστόλι. Είναι μια ελπιδοφόρα κίνηση που πρέπει να φτάσει σε αίσιο τέρμα.  Και ακόμη, να συνεχιστεί με άλλες παρόμοιες πρωτοβουλίες.

Από την άλλη πλευρά πρέπει να αναλογιστούμε τα υπάρχοντα σοβαρά προβλήματα σχετικά με τα μουσεία και γενικότερα τα κτήρια πολιτισμού στον τόπο μας για τα οποία δεν μπορεί να είμαστε υπερήφανοι.

Αναφέρουμε τρία κραυγαλέα παραδείγματα: 

Μήνυμα με αφορμή την 30η επέτειο των γενεθλίων
του Ιδρύματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης
Δώρα Μαρκάτου, Ευρυδίκη Λειβαδά, Ηλίας Τουμασάτος, Επίτιμα Μέλη του ΙΚΙ

Σήμερα 4 Μαρτίου 2021 συμπληρώνονται 30 χρόνια από τη σύσταση του Ιδρύματος Κεφαλονιάς και Ιθάκης (ΙΚΙ) που έγινε με τη δημοσίευση του σχετικού ΦΕΚ στις 4 Μαρτίου 1991.

Στην τριακονταετή διαδρομή του, το ΙΚΙ πραγματοποίησε πολλές και διάφορες δράσεις στρατεύοντας όλες του τις δυνάμεις για τη επίτευξη των στόχων της προστασίας του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος,  της  ισόρροπης  ανάπτυξης και της προαγωγής και αναβάθμισης του πολιτισμού στα νησιά μας.

Μέσα στο 2021 θα καταβληθεί προσπάθεια να εκδοθεί ένα μικρό λεύκωμα που θα καταγράφει τις σπουδαιότερες φάσεις της πορείας  του ΙΚΙ το οποίο θα σταλεί στους   φορείς και θα αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος ώστε να έχει πρόσβαση κάθε ενδιαφερόμενος. Το  έντυπο  θα  περιέχει  και  ανέκδοτο κυρίως φωτογραφικό υλικό,  δείγμα το οποίου παραθέτουμε στο τέλος του παρόντος (από την επίσκεψη και περιοδεία της  Νίκης Γουλανδρή στην Κεφαλονιά το  καλοκαίρι του 1993)

Απολογισμός  2020  και Προοπτικές για το 2021

Παραμονή πρωτοχρονιάς, αποχαιρετούμε το πικρό για όλους 2020, επιχειρώντας ένα συνοπτικό απολογισμό της δράσης του ΙΚΙ στο χρόνο αυτό και    προγραμματίζοντας τις δράσεις για το 2021.

Δυστυχώς στο χρόνο που πέρασε, λόγω της πανδημίας του κορονοϊού αλλά και των φυσικών καταστροφών, βιώσαμε πρωτόγνωρες δυσκολίες και επώδυνες καταστάσεις με αποτέλεσμα όλες οι εκδηλώσεις και δράσεις που είχαμε προγραμματίσει να αναβληθούν για αργότερα   (αναφέρονται στο τέλος)

Έτσι περιοριστήκαμε σε δράσεις που έγιναν χωρίς ζωντανές εκδηλώσεις (μηνύματα, ανακοινώσεις κλπ.) οι κυριότερες οποίων ήταν οι ακόλουθες.

Ο ΟΗΕ ορίζει την ερημοποίηση ως την υποβάθμιση της γης, στις ξηρές, ημίξηρες και ύφυγρες περιοχές, ως αποτέλεσμα διάφορων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων της κλιματικής αλλαγής και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων.

Η ερημοποίηση ή απερήμωση (desertification)  είναι  με απλά λόγια η απώλεια του εδάφους το οποίο  αποτελεί τη βάση για τη διατροφή των ανθρώπινων κοινωνιών σε συνδυασμό με τους υδάτινους πόρους και κατά συνέπεια για τη ζωή στο χερσαίο χώρο.

Κάθε χρόνο, στον πλανήτη μας, χάνονται δισεκατομμύρια τόνοι γόνιμου εδάφους ενώ λίγες είναι οι περιπτώσεις ανάκτησης του. Οι αιτίες, εκτός από την κλιματική αλλαγή είναι οι βλαπτικές ανθρώπινες δραστηριότητες όπως η κακές γεωργικές πρακτικές, η υπερβόσκηση, η διάσπαρτη δόμηση, η αποψίλωση των δασών, οι πυρκαγιές, η διάβρωση του εδάφους η υφαλμύρωση των υδροφορεων κ.ά.

Επιβίωση και Ποιότητα ζωής στα Νησιά

Η εφετινή ημέρα του περιβάλλοντος, με τη παρούσα συγκυρία της πανδημίας, γίνεται αφορμή για να συνειδητοποιήσουμε ακόμη περισσότερο τις δραματικές αλλαγές στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον καθώς και στη ανθρωπογεωγραφική δομή του πλανήτη μας (διάβαζε ‘παγκόσμιο χωριό’ ).

Παρά τις προσπάθειες που υποτίθεται ότι καταβάλλουν τα κράτη και οι διεθνείς οργανισμοί το περιβάλλον κάθε χρόνο υποβαθμίζεται ολοένα αι περισσότερο, απόρροια της εξαντλητικής εκμετάλλευσης των φυσικών πόρων, στο πλαίσιο του γενικότερου οικονομικού συστήματος που κυριαρχεί στον κόσμο και της λεγόμενης αρνητικής παγκοσμιοποίησης, τόσο για το περιβάλλον όσο και για την κοινωνία,. Έχουν περάσει σχεδόν τρεις δεκαετίες από την υπογραφή των εμβληματικών παγκοσμίων περιβαλλοντικών συμβάσεων της διάσκεψης κορυφής του Rio 1992 (για την κλιματική αλλαγή, την ερημοποίηση, τη βιοποικιλότητα) και τα αποτελέσματα είναι επιεικώς απογοητευτικά.